Huisartsen over de pandemie en hun patiënten: ‘Jongeren zijn stil. Hun grote mond is weg’

Hoe stellen we het, na bijna een vol coronajaar? En slaat de crisis harder toe in Schaarbeek dan in Damme? We vroegen het aan elf huisartsen in Vlaanderen en Brussel. ‘Jongeren zijn stil. Hun grote mond is weg.’ 

LOTTE BECKERS ZONDAG 21 FEBRUARI 2021

‘Grijs. Beter kan ik het gemoed niet omschrijven’, zegt de Oostendse huisarts Arne De Bruycker. ‘Mensen zijn gelaten, weinig optimistisch. Er wordt nog weinig gelachen.’

Al bijna een jaar beheerst het coronavirus ons leven. En dat weegt. Hoewel de meeste mensen zich dapper door de donkere dagen sleuren, is bij iedereen de rek eruit. Dat bevestigen elf huisartsen in Vlaanderen en Brussel, die vertellen over het fysieke en mentale welzijn van hun patiënten, en zo een inkijk geven in onze levens in tijden van corona. 

Johan Vansintejan, professor huisartsgeneeskunde aan de VUB, heeft een praktijk in Vilvoorde: 

VANSINTEJAN «Tijdens de eerste lockdown waren mensen blij met de rust: er was geen verkeer op de baan, het was mooi weer, ze hadden eindelijk tijd om hun huis te schilderen. Dat is voorbij. Niemand is gelukkig met deze situatie. De kamers zijn geschilderd. De mensen voelen zich futloos en er is weinig perspectief. Ze hebben het gevoel dat de wortel die hen wordt voorgehouden elke dag van kleur verandert.’ Zeker de trage vaccincampagne leidt tot een gevoel van uitzichtloosheid.»

Als patiënten nu een afspraak bij de huisarts maken, dan is dat zelden voor de luchtweg­infecties die normaal gesproken massaal circuleren in deze tijd van het jaar. En geen enkele arts die dit jaar de griep al heeft ontmoet. Wat wel opvallend meer voorkomt: rug- en nekklachten bij mensen die noodgedwongen al een jaar van de keukentafel een bureau maken. Dokter Linde Van Schelvergem uit Denderleeuw: ‘Ik zie ook veel mensen met een tenniselleboog, omdat ze op een slechte manier hun muis en toetsenbord gebruiken. Ik denk dat mensen veel meer uren in dezelfde houding zitten dan op kantoor.’

Charlotte Goemaere, huisarts in Brussel: ‘De angst en eenzaamheid zijn schrijnend. Voor sommige mensen voelt elk contact aan als een enorm risico.’Beeld Damon De Backer

Zorgwekkender zijn de psychosomatische klachten waar veel patiënten mee komen: ze klagen over hoofdpijn, slapeloosheid, maag- en darmklachten, een drukkend gevoel op de borst, angstaanvallen of concentratieproblemen. Of ze zijn overwerkt omdat de grens tussen werk en privé voor thuiswerkers is verdwenen. ‘Vroeger zag ik één keer per maand een patiënt met zona, tegenwoordig is dat elke week’, vertelt Vansintejan over de huidaandoening die wordt getriggerd door stress en een lagere immuniteit. 

De bekende coronastudie van Universiteit Antwerpen geeft aan dat mensen het de laatste maanden mentaal veel moeilijker hebben dan afgelopen zomer, met een opmerkelijke piek eind januari. Maar voor veel mensen is het makkelijker om met lichamelijke klachten naar de dokter te gaan. Dan is het een kwestie van doorvragen: scheelt er nog iets? 

DE BRUYCKER «We hebben ook niet meteen een oplossing voorhanden. We kunnen alleen maar begrip tonen, en mensen aanraden om wat vaker naar buiten te gaan en te bewegen. Er zijn een aantal groepen waar alle artsen zich ernstig zorgen over maken, zoals oudere mensen, zeker als ze alleen wonen. Ik ken een oudere dame die de kerstcadeaus nog steeds niet aan haar kleinkinderen heeft gegeven. Ze blijft wachten, omdat ze zich te onveilig voelt.»

Elke arts kent wel een hoogbejaarde die al bijna een jaar niet buiten is geweest. 

Dokter Charlotte Goemaere is huisarts in Brussel: 

GOEMAERE «De angst en eenzaamheid zijn schrijnend. Elk contact voelt voor hen als een gigantisch risico, en als ze toch iemand zien, dan voelen ze zich schuldig. Soms heeft de familie zelfs de kinesitherapeut en thuisverpleegster afgezegd, omdat ze het te gevaarlijk vinden. Voor die mensen is dat erg deprimerend: ze vragen zich af of er voor hen nog een tijd ná corona komt. Vandaag nog ben ik bij een negentigjarige vrouw geweest, die enkel mij en haar kinesitherapeut ziet. Ze mankeert niet veel, het is haar vooral om het bezoek te doen. Gaan wandelen lukt haar niet meer, omdat ze onderweg niet op de zitbanken mag rusten. Binnenkort is ze jarig, en ze zou het heel erg appreciëren als ik die dag op huisbezoek kom.»

Dokter Myriam Nys uit Gent: ‘Er zijn mensen die klachten veinzen zodat ik zou langskomen en ze toch eens met iemand kunnen praten. Dat is van een diepe, zwarte eenzaamheid die we ons niet kunnen inbeelden.’

Euthanasie tegen eenzaamheid

De Schaarbeekse huisarts Hakki Demirkapu kreeg twee weken geleden een zestigjarige vrouw over de vloer. Ze neemt medicatie voor een psychiatrische stoornis en voelt zich wat neerslachtig en angstig, maar is verder al een hele tijd stabiel. 

DEMIRKAPU «Maar opeens kwam ze met de vraag om euthanasie. Ik heb haar proberen uit te leggen dat ze helemaal niet uitbehandeld is. Na wat doorvragen bleek dat de vrouw, die alleen woont, sinds de coronacrisis niemand heeft om mee te praten, en ze kan dat niet meer verdragen. Nu overweegt ze om naar een woonzorgcentrum te verhuizen, voor het sociaal contact. Dat verhaal heeft toch indruk op mij gemaakt. En ik vrees dat we nog maar aan het begin van die mentale crisis staan.»

Roland De Schutter, huisarts in het Vlaams-Brabantse Wolvertem, zegt dat hij bij geïsoleerde mensen de familie toch vraagt om eens langs te gaan. 

DE SCHUTTER «Maar ik werk in een plattelandsgemeente: de mensen hebben hier gelukkig toch iets meer contact met de buren, al is het maar een praatje aan de deur of aan de haag.»

‘Het is ook heel moeilijk voor mensen die al psychisch kwetsbaar waren, en die sowieso al niet zoveel mensen rond zich hebben”, vertelt de Gentse Myriam Nys

NYS «Ik heb een patiënte met schizofrenie die al twintig jaar stabiel was, en sinds corona volledig onderuit is gegaan, met zware psychoses en een paar opnames in de psychiatrie.»

Dokter Van Schelvergem uit Denderleeuw: ‘Het probleem met het verplichte isolement is dat die mensen hun gedrag niet meer bij hun omgeving kunnen toetsen. Als iemand met lichte smetvrees elke dag maniakaal zijn huis poetst, is er niemand die die persoon vraagt: ‘Poets jij niet te veel?’ Iemand die worstelt met eetstoornissen, krijgt geen opmerkingen meer van vrienden op restaurant. Die mensen zitten al een jaar vast in hun eigen verhaal.’

Jeroen Depestel, huisarts in het West-Vlaamse Damme, merkt ook dat mensen die net voor de coronacrisis met een depressie of burn-out uitgevallen zijn door het gebrek aan sociaal contact al een heel jaar ter plaatse blijven trappen.

Maar ook het virus zelf, en dan vooral de angst om besmet te raken, heeft ervoor gezorgd dat sommige mensen de pedalen totaal zijn verloren. ‘En het rare is’, zegt Marleen Van Soom, dokter in Sint-Katelijne-Waver, ‘dat ook mensen van wie je het totaal niet verwachtte, zijn beginnen te flippen.’

Van Schelvergem heeft een patiënte die maandenlang elke dag belde. 

VAN SCHELVERGEM «Ze had in het begin van de crisis op het nieuws gehoord dat zeventigplussers in het ziekenhuis niet geholpen zouden worden, en dat bericht heeft haar compleet onderuitgehaald. Ik ben ook heel lang niet bij haar op huisbezoek mogen komen, omdat ze bang was dat ik haar zou besmetten. Het is inmiddels al wat beter. Al zijn haar telefoontjes nog heel frequent, ze belt in elk geval niet meer elke dag. Maar het blijft moeilijk om haar te helpen.»

Elie Balligand, Huisarts in Beringen: ‘Mensen die al worstelden met hun alcoholgebruik, zijn bijna allemaal hervallen of drinken meer dan voorheen.’Beeld Damon De Backer

Ook in Wolvertem ziet De Schutter patiënten die hem bezorgd vragen of hij de deurklink van zijn dokterskabinet toch zeker heeft ontsmet, of die tijdens de consultatie niet durven gaan zitten. ‘Mensen die al zo lang met zo’n ongelooflijke angst leven, hebben het heel zwaar. En ik vrees dat ze hun klop pas echt gaan krijgen als ze gevaccineerd zijn en het gewone leven zich herneemt.’

Omgekeerd zag De Bruycker ook een oudere vrouw wier man corona opliep in een revalidatiecentrum. ‘Alle buren mijden haar, hoewel ze niet bij haar man is geweest.’

Die angst weerhoudt ook velen ervan tijdig naar de dokter te gaan. Diabetes- of hartpatiënten komen niet naar de jaarlijkse controle, vrouwen maken geen afspraak voor hun uitstrijkje, tandartsbezoeken worden op de lange baan geschoven. Mensen blijven rondlopen met pijnlijke knieën, knobbeltjes in de borst, risicovolle huidvlekjes en stoelgangproblemen die al maanden aanslepen. Ze zijn bang dat ze in het ziekenhuis corona zullen oplopen, of ze willen de artsen niet lastigvallen met ogenschijnlijk banale klachten. 

Vorig jaar werden zo alvast 40 procent, of minstens 5.000, minder kankers vastgesteld omdat mensen niet naar het ziekenhuis wilden.

Gevreesd wordt dat de komende jaren zo tot 6.000 mensen meer zullen overlijden aan de ziekte, stelden oncologen van UZ Leuven begin deze maand. 

DE SCHUTTER «Een van mijn patiënten heeft zware diabetes, maar ik krijg hem niet tot bij de endocrinoloog. Hij durft niet naar het ziekenhuis. Een andere patiënt heeft darmkanker, en onlangs bleken zijn bloedwaarden erg slecht. Ook hij moet dringend naar de specialist. ‘Ik ga wel na de zomer’, zegt hij. Maar dat wachten gaat problemen opleveren.»

In het najaar verloor De Bruycker dan weer twee Oostendse patiënten met behandelbare aandoeningen omdat er voor hen geen plaats was in een ziekenhuis. Ook bij diabetici zien artsen veel problemen, omdat ze door de stress en de eenzaamheid van de lockdown meer eten en snoepen en minder bewegen, waardoor ze de controle over hun ziekte kwijt zijn.

Lees verder https://www.humo.be/nieuws/huisartsen-over-de-pandemie-en-hun-patienten-jongeren-zijn-stil-hun-grote-mond-is-weg~bc22c9a5/

(Help ons. Deel dit artikel a.u.b.)

2 gedachten over “Huisartsen over de pandemie en hun patiënten: ‘Jongeren zijn stil. Hun grote mond is weg’

  • 22 februari 2021 om 10:30
    Permalink

    Er zijn veel sukkelaars, als je dat zo leest…. Het is de maatschappij die ontstellend ZWAK is, het is niet leuk maar de kudde loopt de afgrond in, ik heb daar geen medelijden voor, zelf ben ik 71 en woon op een schaars gemeubeld studio,tje, maar eet gezond en haal kracht uit mezelf,.

    Beantwoorden
  • 23 februari 2021 om 17:42
    Permalink

    Het leed dat door de coronamaatregelen wordt veroorzaakt is mensonterend .
    Voor een overlijdingspercentage van 0, 031 % van de wereldbevolking, wordt de burger
    dagelijks ” de stuipen op het lijf gejaagd ” met paniekzaaierij.
    Het is hartverscheurend te horen dat zo veel medemensen vereenzamen, uit angst
    Voor covid19….

    Ter herinnering: ” tele onthaal ” op het gratis telefoonnummer 106 .
    Bij tele onthaal zetten vrijwilligers zich dagelijks in om een ” luisterend oor ” te bieden aan al wie daar behoefte aan heeft ….

    Beantwoorden

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

15 + 4 =

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.